Hộp số: Cấu tạo, phân loại, hộp số tự động…

hộp số ly hợp kép

Hệ thống truyền lực – Hộp số: phân loại, cấu tạo, nguyên lý hoạt động? Các loại hộp số tự động? Các hư hỏng và sửa chữa.

Hộp số: Cấu tạo, phân loại, hộp số tự động... 1

Giới thiệu

Hộp số là một bộ phận quan trọng trong hệ thống truyền lực trên ô tô. Nó đảm nhận chức năng thay đổi mô men kéo và tốc độ của bánh xe chủ động để phù hợp với các mô men cản mặt đường và vận tốc của ô tô theo nhu cầu của người sử dụng. Bên cạnh đó, nó phải có chức năng cho phép ô tô chuyển động tới tiến hoặc lùi về phía sau, đồng thời nó cũng phải cho phép động cơ hoạt động trong khi chiếc xe vẫn đứng yên.

Trải qua nhiều năm phát triển, hộp số trên xe ô tô đã được chia thành nhiều loại khác nhau từ hộp số sàn tới hộp số tự động có cấp, hiện đại hơn nữa là hộp số tự động vô cấp. Việc phát triển từ hộp số sàn sang hộp số tự động sẽ giúp làm giảm áp lực lái xe cho người sử dụng hơn, người sử dụng sẽ không cảm thấy mệt mỏi mỗi khi chuyển số, hay vận hành xe trong điều kiện tắt đường… Trong bài viết này, Thanh Phong Auto sẽ giới thiệu cho bạn đọc những thông tin hữu ích về các loại hốp số được trang bị trên các dòng xe hiện nay.

hộp số tự động

Phân loại hộp số

Hộp số trên ô tô được phân loại dựa trên nhiều yếu tố như:

Số cấp số: tùy theo mục đích sử dụng và kiểu loại xe mà trên mỗi chiếc ô tô được trang bị hộp số có các cấp số khác nhau.

hộp số sàn 6 cấphộp số sàn 5 cấp

Theo số trục có trong hộp số (hộp số sàn): tùy vào vị trí giữa động cơ và cầu chủ động mà hộp số sẽ được thay đổi tương ứng. Hầu hết các dòng xe ô tô hiện nay đều được bố trí động cơ đặt phía trước khoang lái:

+. Nếu ô tô có cầu trước chủ động, hộp số là loại có hai trục bánh răng bên trong.

hộp số sàn cầu trước chủ động

+. Nếu ô tô có cầu sau chủ động, hộp số là loại có 3 trục bánh răng bên trong.

hộp số sàn cầu sau chủ động

Theo phương pháp điều khiển hộp số sẽ chia hộp số thành các loại như hộp số sàn, hộp số tự động và hộp số bán tự động.

hộp số sàn 6 cấphộp số tự động

hộp số bán tự động
Hộp số sàn (Manual Transmission)

Hộp số sàn hay còn gọi là hộp số thường, đây là loại hộp số lâu đời nhất còn được trang bị trên ô tô hiện nay. Hộp số sàn thường đi kèm với một bộ ly hợp ma sát khô, ly hợp ma sát có nhiệm vụ đóng ngắt kết nối giữa hộp số với động cơ. Ly hợp được điều khiển thông qua bàn đạp ly hợp, khi muốn sang số, người lái thực hiện đạp bàn đạp ly hợp để ngắt chuyển động quay giữa động cơ với trục đầu vào (trục sơ cấp) của hộp số, đồng thời cùng với thao tác với cần gạt số để thực hiện chuyển số.

chân côn hộp số sàn cần gạt số sàn

Mục đích của việc ngắt ly hợp trước khi sang số là để làm giảm sự chênh lệch tốc độ giữa trục đầu vào và trục đầu ra của hộp số, làm cho việc sang số trở nên dễ dàng hơn. Một mẹo nhỏ khi thực hiện sang số đối với hộp số sàn ,trong quá trình ngắt ly hợp người lái nên nhấp nhẹ chân ga để tăng số vòng quay của động cơ lên, khi hoàn tất sang số, số vòng quay động cơ sẽ giảm xuống đúng ngay vùng làm việc cần thiết, giúp cho chiếc xe cho trở nên bốc hơn và tiết kiệm nhiên liệu hơn.

cấu tạo hộp số sàn

Ưu điểm của hộp số sàn:

+. Tiết kiệm nhiên liệu hơn so với hộp số tự động có cùng cấp số vì thao tác chuyển số đổi với hộp số sàn được thực hiện bằng tay, trong khi hộp số tự động trích công suất của động cơ để sang số.

+. Giá thành chiếc xe trang bị hộp số sàn sẽ rẻ hơn loại được trang bị hộp số tự động.

+. Việc bảo trì bảo dưỡng hộp số cũng đơn giản và dễ dàng, ít tốn kém chi phí.

+. Việc điều khiển sang số sẽ giúp người lái tập trung hơn và mang lại cảm giác thú vị hơn.

+. Hộp số sàn sẽ giúp người lái kiểm soát xe tốt hơn trong các tình huống như xuống đèo dốc, giảm vận tốc xe khẩn cấp…

Nhược điểm của hộp số sàn có thể kể ra như:

+. Việc điều khiển sang số sẽ gây mệt mỏi cho người lái, đặc biệt trong các điều kiện tắt đường vì người lái phải liên tục “rà côn” hay đóng ngắt ly hợp liên tục.

+. Từ nhược điểm trên có thể thấy rằng, hộp số sàn khó có thể được tăng số cấp số lên quá nhiều, vì rất dễ gây mệt mỏi cho người lái, do đó việc tiết kiệm nhiên liệu sẽ thua kém so với hộp số tự động khi số cấp số của hộp số tự động được tăng lên.

Hộp số tự động có cấp (Automatic Transmission)

cấu tạo hộp số tự động

Hộp số tự động có cấp là loại hộp số rất phổ biến trên các dòng xe của các nhà sản xuất TOYOTA, KIA, MAZDA, HONDA, HYUNDAI, MERCEDES-BENZ, BMW, AUDI, LEXUS, FORD…

Hộp số tự động có cấp sử dụng các bộ truyền bánh răng hành tinh để tạo thành cấp số, nó luôn đi kèm với một bộ biến mô thủy lực hoặc ly hợp thủy lực để thực hiện đóng ngắt kết nối với động cơ. Tất cả biến mô và hộp số đều được điều khiển bởi một bộ điều khiển để tự động đóng ngắt và sang số phù hợp với điều kiện vận hành.

chân ga hộp số tự độnglái xe hộp số tự động

Việc sang số được thực hiện bằng cách đóng ngắt các ly hợp đĩa ma sát ướt bên trong hộp số để cố định một trong ba thành phần của bộ bánh răng hành tinh là bánh răng mặt trời, bánh răng hành tinh và vòng răng. Mỗi một cặp bánh răng dẫn động và bánh răng bị dẫn sẽ tạo thành một cấp số trong hộp số.

cấu tạo hộp số tự độngcấu tạo hộp số tự độngcấu tạo hộp số tự độngcấu tạo hộp số tự động

Ưu điểm của hộp số tự động

+. Ưu điểm dễ nhận thấy nhất là hộp số tự động đem lại sự thoải mái cho người sử dụng, người lái sẽ ít cảm thấy mệt mỏi khi lái xe trong lộ trình dài, đặc biệt là trong điều kiện đường thành phố thường xuyên “tắt đường”.

+. Bởi vì hộp số tự động giải phóng người lái khỏi việc điều khiển sang số, nên có thể tăng số lượng cấp số lên rất nhiều: 9 cấp số (các dòng xe Mercedes-Benz như GLC, E-class, S-class), 10 cấp số (các dòng xe Ford như Ranger, Everest…); dẫn tới độ bốc, sự tiết kiệm nhiên liệu và sự mượt mà khi di chuyển của xe sẽ tăng lên đáng kể so với hộp số thường.

hộp số tự động mercedes

+. Các dòng xe hiện đại còn kết hợp điều khiển động cơ kết hợp đồng bộ với điều khiển hộp số để đạt được vùng hoạt động tối ưu công suất và tiết kiệm nhiên liệu.

Nhược điểm

+. Tiêu hao nhiên liệu nhiều hơn hộp số sàn đối với các hộp số tự động có ít số cấp số.

+. Chi phí bảo trì, bảo dưỡng và thay thế cao do cấu trúc phức tạp của hộp số.

+. Nếu xe không được trang bị tính năng hỗ trợ di chuyển trên đường đèo dốc, ô tô trang bị hộp số tự động sẽ rất mất an toàn khi di chuyển bởi vì người lái không thể thực hiện “phanh bằng hộp số” để kiểm soát vận tốc xe. Do đó, người lái sẽ rà phanh liên tục và dẫn tới tình trạng mất phanh là nguyên nhân của những tai nạn nghiêm trọng.

hộp số tự động

Hộp số tự động vô cấp CVT (Continuously Variable Transmission)

Lý do hộp số tự động này gọi là hộp số vô cấp bởi vì không có sự ăn khớp bánh răng nào để tạo thành một cấp số nhất định bên trong hộp số.

hộp số vô vấp CVT

Hộp số CVT sử dụng 2 puly có thể thay đổi đường kính và một dây đai có kết cấu đặc biệt kết nối 2 puly, một hệ thống các đường ống và van thủy lực-điện từ được thiết kế tích hợp với các puly, một bộ điều khiển sẽ thực hiện việc đóng mở các van để thay đổi đường kính 2 puly tạo thành sự thay đổi cấp số liên tục trong hộp số tùy theo điều kiện vận hành của xe.

dây đai hộp số CVT

Hộp số tự động vô cấp CVT hoạt động dựa trên lực ma sát nên điều quan trọng nhất đối với hộp số CVT là phải lựa chọn nhớt bôi trơn hộp số thích hợp. Nhớt hộp số CVT không được là giảm hệ số ma sát giữa các bề mặt tiếp xúc của dây đai và puly xuống dưới mức cho phép để giảm sự trượt. Mỗi nhà sản xuất sẽ quy định một loại nhớt đặc biệt dành riêng cho hộp số CVT của họ.

nhớt hộp số CVT hondanhớt hộp số CVT nissannhớt hộp số CVT toyota

Hộp số tự động vô cấp là loại hộp số lý tưởng theo quan điểm tính toán và thiết kế hộp số. Nó cho phép sử dụng công suất tối đa của động cơ trên một vùng vận tốc rất dài của xe, đồng thời khả năng tiết kiệm nhiên liệu cũng rất cao so với các loại hộp số khác. Có thể dễ nhận thấy các dòng xe được trang bị hộp số tự động vô cấp CVT như NISSAN X-trail; MITSUBISHI Mirage, Attrage; HONDA City, TOYOTA Vios; HYUNDAI Accent…

hộp số CVT

Ưu điểm của hộp số CVT

+. Bởi vì hộp số CVT là hộp số tự động, nên việc vận hành chiếc xe được trang bị hộp số CVT rất nhẹ nhàng và thoải mái.

+. Khả năng tiết kiệm nhiên liệu rất cao so với hộp số sàn và hộp số tự động có cấp do khả năng điều khiển đồng thời động cơ và thay đổi tỷ số truyền; động cơ sẽ vận hành ở một tốc độ tốt ưu nhất và vận tốc xe thay đổi chỉ bằng cách thay đổi tỷ số truyền.

+. Hộp số CVT trên ô tô cho phép việc tăng tốc và giảm tốc một cách mượt mà và nhanh chóng nhất.

hộp số CVT honda city

Nhược điểm hộp số CVT

+. Sự trượt bên trong hộp số CVT xảy ra rất thường xuyên nên dễ dẫn tới mài mòn, hư hỏng các chi tiết của hộp số.

+. Tiếng ồn lớn khi xe tăng tốc là một nhược điểm rất lớn gây khó chịu cho người sử dụng, cho dù chiếc xe có được trang bị tính năng giả lập cấp số.

+. Hộp số CVT không thể trang bị cho các loại xe có mô men kéo lớn do sự trượt xảy ra bên trong hộp số.

+. Trong chế độ tiết kiệm (Eco Mode), hộp số CVT gây cảm giác không tốt cho người lái khi bắt đầu tăng tốc, vận tốc xe sẽ không tăng theo tốc độ đạp bàn đạp ga của người lái mà sẽ tăng đều theo sự điều khiển của bộ điều khiển để đạt được mức tiêu hao nhiên liệu tốt nhất.

+. Tương tự như hộp số tự động có cấp, ô tô trang bị hộp số tự động vô cấp khi di chuyển trên đường đèo dốc  rất nguy hiểm nếu xe không được trang bị tính năng hỗ trợ di chuyển trên đường đèo dốc.

xe hộp số CVT xuống dốc

Hộp số ly hợp kép (Dual Clutch Transmission)

Hộp số ly hơp kép còn được xem như là hộp số bán tự động bởi vì hộp số cho phép điều khiển ở cả chế độ tự động và điều khiển bằng tay. Đúng như tên gọi của nó, hộp số ly hợp kép có cấu tạo gồm 2 bộ ly hơp ma sát ướt hoạt động riêng biệt với nhau. Một ly hợp kết nối trục các bánh răng số lẻ (1,3,5) và trục còn lại kết nối với trục các bánh răng số chẵn (2,4,6).

cấu tạo hộp số ly hợp kép

Ly hợp được điều khiển đóng ngắt bởi bộ điều khiển thông qua các van thủy lực-điện từ. Hộp số vẫn sử dụng cơ cấu đồng tốc giống như hộp số sàn. Về nguyên tắc hoạt động, có thể coi hộp số ly hợp kép là một sự kết hợp của hai hộp số sàn thành một thể thống nhất.

hộp số ly hợp kép

Ưu điểm

+. So với hộp số sàn cùng cỡ, ô tô trang bị hộp số ly hợp kép có thời gian tăng tốc nhanh hơn, thời gian sang số nhanh và êm dịu tạo cảm giác phấn khích cho người lái.

+. Mô men xoắn truyền tới bánh xe không bị gián đoạn nên xe chạy rất bốc và không bị giật.

+. Kết cấu đơn giản hơn hộp số tự động AT và hả năng tiết kiệm nhiên liệu của hộp số ly hợp kép hơn hộp số tự động AT 10%.

Nhược điểm

+. Việc điều khiển hộp số ly hợp kép cần một thuật toán phức tạp và chính xác do đó nó còn khá đắt đỏ và chỉ phù hợp với các dòng xe cao cấp của Volkswagen, Audi TT, HYUNDAI Veloster, MINI Scopper, BMW 5 series…

hộp số ly hợp kép xe BMW

+. Chi phí bảo trì, bảo dưỡng, thay thế phụ tùng khá cao.

+. Thuật toán điều khiển trên các dòng xe phổ thông như NISSAN X-trail, FORD, HONDA Civic… đôi lúc gặp lỗi như: tăng tốc đột ngột, bổng nhiên tắt, phản hồi kém…

Các hư hỏng thường gặp của hộp số

Đối với hộp số sàn

+. Hộp số sau thời gian dài sử dụng dễ gặp phải lỗi kẹt số, người lái không thể thực hiện sang số.

sửa chữa hộp số

+. Hộp số có tiếng ồn, rung giật do mài mòn lớn của các bánh răng.

+. Nhảy số về 0 do càng gạt vòng đồng tốc và đóng dẫn bị cong, cơ cấu đồng tốc bị mòn.

sửa chữa hộp số

+. Hộp số bị chảy nhớt bôi trơn do hở ron, lượng nhớt quá mức cho phép…

Đối với hộp số tự động

+. Hộp số bị nóng quá mức cho phép cho thiếu nhớt bôi trơn hoặc nhớt bôi trơn không đúng tiêu chuẩn quy định.
+. Chảy nhớt dưới đáy hộp số do xì ron cạc te hộp số hay lượng nhớt quá mức cho phép.

sửa chữa hộp số

+. Phát ra tiếng ồn lớn, rung giật do mài mòn các bánh răng hành tinh, hay pulley-dây đai đối với hộp số tự động vô cấp CVT.

sửa chữa hộp số

+. Tốc độ động cơ rất lớn trong khi vận tốc xe rất thấp có thể do dùng sai nhớt bôi trơn đối với hộp số tự động vô cấp, hộp số ly hợp kép dùng ly hợp ma sát ướt hay có thể do biến mô thủy lực (quả bí) bị hư hỏng.

sửa chữa hộp số

+. Nhớt hộp số tự động chuyển sang màu đen hoặc xám đậm do cặn bẩn và mạt sát có thể làm mài mòn nhanh các bánh răng bên trong hộp số.

+. Và các lỗi hư hỏng khác…

Hãy liên lạc với chúng tôi ngay khi bạn có bất kỳ thắc mắc nào? Chúng tôi luôn sẵn sàng tư vấn, hổ trợ, chia sẻ mọi việc cùng các bạn!

Chúng tôi rất vui khi được phục vụ các bạn, hãy liên lạc với chúng tôi theo số hotline: 0934 797 179 – 0934 222 763

Website: thanhphongauto.com


Bài viết có liên quan:

Hệ thống phanh/thắng

Hệ thống lái

Hệ thống treo (nhún)

Hệ thống khởi động

 

ĐỂ LẠI LỜI BÌNH

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *



Báo Giá Dịch Vụ Tại Thanh Phong Auto:

 

*Các dòng xe mà chúng tôi có thợ chuyên: Mercedes, Bmw, Audi, Lexus, Toyota, Honda, Mazda, Mitsubishi, Kia, Daewoo, Hyundai,Ford, Nissan, Volkswagen, Porsche, Chevrolet, Rand Rover, Innova, Fortuner, Vios, Fiat, Bugatti, Ferrari, Bentley, Hummer, Chrysler, Dodge, Renault, Cadillac, Volvo, Subaru, Daihatsu, Ssangyong, Roll-Royce, Peugeot, Smart Fortwo, Tobe M’car, Luxgen, Zotye, Haima, Geely, Baic, Hongqi, Cmc, Mini Cooper, Buick, Opel, Acura, Aston Martin, Vinfast.

>> Lịch thời gian bảo dưỡng và các cấp bảo dưỡng xe ôtô (Áp dụng đối với các dòng xe không có đèn nhắc bảo dưỡng định kỳ) <<

Hotline
0931 79 67 90
0931 79 77 90
0913 11 93 93
0934 79 71 79